(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.245. అధ్యాయః 245
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి వర్ణాశ్రమోచితధర్మానుష్ఠానపూర్వకబ్రహ్మజ్ఞానస్య తత్ప్రాప్తిసాధనత్వాదిప్రతిపాదకవ్యాసవాక్యానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 12-245-0x(6238)(75323)
ఇత్యుక్తోఽభిప్రశస్యైతత్పరమర్షేస్తు శాసనం।
మోక్షధర్మార్థసంయుక్తమిదం ప్రష్టుం ప్రచక్రమే॥ 12-245-1(75324)
శుక ఉవాచ। 12-245-2x(6239)
ప్రజావాఞ్శ్రోత్రియో యజ్వా కృతప్రజ్ఞోఽనసూయకః।
అనాగతమనైతిహ్యం కథం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి॥ 12-245-2(75325)
తపసా బ్రహ్మచర్యేణ సర్వత్యాగేన మేధయా।
సాంఖ్యే వా యది వా యోగ ఏతత్పృష్టో వదస్వ మే॥ 12-245-3(75326)
మనసశ్చేంద్రియాణాం చ యథైకాగ్ర్యమవాప్యతే।
యేనోపాయేన పురుషైస్తత్త్వం వ్యాఖ్యాతుమర్హసి॥ 12-245-4(75327)
వ్యాస ఉవాచ। 12-245-5x(6240)
నాన్యత్ర విద్యాతపసోర్నాన్యత్రేంద్రియనిగ్రహాత్।
నాన్యత్ర లోభసంత్యాగాత్సిద్ధిం విందతి కశ్చన॥ 12-245-5(75328)
మహాభూతాని సర్వాణి పూర్వసృష్టిః స్వయంభువః।
భూయిష్ఠం ప్రాణభృత్కాయే నివిష్టాని శరీరిషు॥ 12-245-6(75329)
భూమేర్దేహో జలాస్త్రోతో జ్యోతిషశ్చక్షుషీ స్మృతే।
ప్రాణాపానాశ్రయో వాయుః స్వేష్వాకాశం శరీరిణాం॥ 12-245-7(75330)
క్రాంతే విష్ణుర్బలే శక్రః కోష్ఠేఽగ్నిర్భోక్తుమిచ్ఛతి।
కర్ణయోః ప్రదిశః శ్రోత్రే జిహ్వాయాం వాక్ సరస్వతీ॥ 12-245-8(75331)
కర్ణౌ త్వక్చక్షుషీ జిహ్వా నాసికా చైవ పంచమీ।
దశ తానీంద్రియోక్తాని ద్వారాణ్యాహారసిద్ధయే॥ 12-245-9(75332)
శబ్దః స్పర్శస్తథా రూపం రసో గంధశ్చ పంచమః।
ఇంద్రియాణి పృథక్స్వార్థాన్మనసా దర్శయంత్యుత॥ 12-245-10(75333)
ఇంద్రియాణి మనో యుంక్తే వశ్యాన్యంతేవ వాజినః।
మనశ్చాపి సదా భుక్తే భూతాత్మా హృదయాశ్రితః॥ 12-245-11(75334)
ఇంద్రియాణాం తథైవైషాం సర్వేషామీశ్వరం మనః।
నియమే చ విసర్గే చ భూతాత్మా మానసస్తథా॥ 12-245-12(75335)
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థాశ్చ స్వభావశ్చేతనా మనః।
ప్రాణాపానౌ చ జీవశ్చ నిత్యం దేహేషు దేహినాం॥ 12-245-13(75336)
ఆశ్రయో నాస్తి సత్వస్య గుణః సత్త్వస్య చేతనా।
సత్వం హి తేజః సృజతి న గుణాన్వై కథంచన॥ 12-245-14(75337)
ఏవం సప్తదశం దేహే వృతం షోడశభిర్గుణైః।
మనీషీమనసా విప్రః పశ్యత్యాత్మానమాత్మని॥ 12-245-15(75338)
న హ్యయం చక్షుషా దృశ్యో న చ సర్వైరపీంద్రియైః।
మనసా దీపభూతేన మహానాత్మా ప్రకాశతే॥ 12-245-16(75339)
అశబ్దస్పర్శరూపం తదరసాగంధమవ్యయం।
అశరీరం శరీరేషు నిరీక్షతే నిరింద్రియం॥ 12-245-17(75340)
అవ్యక్తం సర్వదేహేషు మర్త్యేష్వమృతమాహితం।
యోఽనుపశ్యతి స ప్రేత్య కల్పతే బ్రహ్మభూయసే॥ 12-245-18(75341)
విద్యాభిజనసంపన్నే బ్రాహ్మణే గవి హస్తిని।
శుని చైవ శ్వపాకే చ పండితాః సమదర్శినః॥ 12-245-19(75342)
స హి సర్వేషు భూతేషు జంగమేషు ధ్రువేషు చ।
వసత్యేకో మహానాత్మా యేన సర్వమిదం తతం॥ 12-245-20(75343)
సర్వభూతేషు చాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని।
యదా పశ్యతి భూతాత్మా బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా॥ 12-245-21(75344)
యావానాత్మని మే హ్యాత్మా తావానాత్మా పరాత్మని।
య ఏవం సతతం వేద సోఽమృతత్వాయ కల్పతే॥ 12-245-22(75345)
సర్వభూతాత్మభూతస్య సర్వభూతహితస్య చ।
దేవాఽపి మార్గే ముహ్యంతి అపదస్య పదైషిణః॥ 12-245-23(75346)
శకుంతానామివాకాశే మత్స్యానామివ చోదకే।
యథా గతిర్న దృశ్యేత తథా జ్ఞానవిదాం గతిః॥ 12-245-24(75347)
కాలః పచతి భూతాని సర్వాణ్యేవాత్మనాఽఽత్మని।
యస్మింస్తు పచ్యతే కాలస్తం వేదేహ న కశ్చన॥ 12-245-25(75348)
న స ఊర్ధ్వం న తిర్యక్చ నాధశ్చరతి యః పునః।
న మధ్యే ప్రతిగృహ్ణీతే నైవ కించిత్కుతశ్చన॥ 12-245-26(75349)
సర్వేఽంతస్థా ఇమే లోకా బాహ్యమేషాం న కించన।
యః సహస్ర సమా గచ్ఛేద్యథా బాణో గుణచ్యుతః॥ 12-245-27(75350)
నైవాంతం కారణస్యేయాద్యద్యపి స్యాన్మనోజవః।
తస్మాత్సూక్ష్మాత్సూక్ష్మతరం నాస్తి స్థూలతరం తతః॥ 12-245-28(75351)
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోక్షిశిరోముఖం।
సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృరత్య తిష్ఠతి॥ 12-245-29(75352)
తదేవాణోరణుతరం తన్మహద్భ్యో మహత్తరం।
తదంతః సర్వభూతానాం ధ్రువం తిష్ఠన్న దృశ్యతే॥ 12-245-30(75353)
అక్షరం చ క్షరం చైవ ద్వైధీభావోఽయమాత్మనః।
క్షరః సర్వేషు భూతేషు దివి హ్యమృతమక్షరం॥ 12-245-31(75354)
నవద్వారం పురం గత్వా హంసో హి నియతో వశీ।
ఈశః సర్వస్య భూతస్య స్థావరస్య చరస్య చ॥ 12-245-32(75355)
హానిభంగవికల్పానాం నవానాం సంచయేన చ।
శరీరాణామజస్యాహుర్హంసత్వం పారదర్శినః॥ 12-245-33(75356)
హంసోక్తం చాక్షరం చైవ కూటస్థం యత్తదక్షరం।
తద్విద్వానక్షరం ప్రాప్య జహాతి ప్రాణజన్మనీ॥ ॥ 12-245-34(75357)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి పంచచత్వారింశదధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 245॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-245-2 అనాగతం ప్రత్యక్షానుమానాభ్యామజ్ఞాతం। అనైతిహ్యం ఇదమిత్థమితి వేదేనాపి న నిర్దేశ్యం॥ 12-245-5 విద్యాదిపదైః క్రమేణాశ్రమచతుష్ట్యధర్మా ఉక్తాః॥ 12-245-7 ఖేషు నాసాదిరంధ్రేషు॥ 12-245-8 క్రాంతే పాదే బలే పాణౌ చ విష్ణుశక్రౌ తత్ప్రయోక్తారౌ తిష్ఠతః। కర్ణౌ స్థానం శ్రోత్రమింద్రియం దిశో దేవతాః। జిహ్వా స్థానం వాగింద్రియం సరస్వతీ దేవతా। ఏతచ్చాన్యషామపి స్థానాదీనాముపలక్షణం॥ 12-245-9 ఆహారః శబ్దాదిగ్రహః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.